Is een prikklok verplicht in België?

Waar komt het idee van een verplichte prikklok vandaan?

Van een kortsluiting. Toen de pers berichtte dat « tijdsregistratie verplicht wordt in 2027 », vertaalden veel lezers dat als « er moet een prikklok komen » — of een tikklok, zoals het toestel elders in Vlaanderen heet. Het woord roept meteen het grijze kastje bij de ingang van de werkplaats op, en dat beeld bleef hangen.

De tekst zelf spreekt niet over materiaal. Hij spreekt over een registratiesysteem. Dat is geen detail: het verschil telt in honderden euro's en in installatie-uren voor een kleine onderneming.

Wat het voorontwerp echt vraagt: drie criteria

Het voorontwerp neemt de drie criteria over die het Hof van Justitie van de Europese Unie in 2019 vastlegde. Het systeem moet zijn:

Geen van die drie criteria vermeldt een fysieke drager. Een mobiele app, een webapplicatie of een gedeeld scherm vullen ze in, mits ze goed ontworpen zijn.

Fysieke prikklok of app: de vergelijking

Wanneer een prikklok wél zinvol blijft

Laten we eerlijk zijn: uit sommige omgevingen is ze niet zomaar verdwenen.

Op een grote industriële site met ploegenwissel, waar tweehonderd mensen in tien minuten binnenkomen, blijft een fysieke poort sneller dan een rij voor een tablet. In een omgeving waar de telefoon verboden is — bepaalde productiezones, de voedingsindustrie — dringt een eigen drager zich eveneens op.

Die gevallen bestaan. Ze gelden niet voor de frituur, het kapsalon, de buurtgarage of het schoonmaakbedrijf met twaalf mensen, en dat is de overgrote meerderheid van de Belgische werkgevers die 2027 aanbelangt.

Wat kost een prikklok echt?

De prijs op de webshop is het kleinste deel van de rekening. Wie eerlijk vergelijkt, telt vijf posten op.

Het toestel. Richtprijzen die wij in augustus 2026 bij verdelers zagen: vanaf ongeveer 85 euro voor een instapmodel met kaarten, 300 tot 1 000 euro voor een badgelezer voor bedrijven, en meer dan 1 000 euro voor een biometrisch toestel.

De dragers. Kaarten raken op, badges raken kwijt of blijven in een jaszak thuis. Voor een ploeg van tien mensen is dat elk jaar een handvol vervangingen.

De plaatsing. Een stopcontact, een plek bij de ingang, soms bekabeling naar het netwerk en een technieker die langskomt.

Het onderhoud. Een toestel dat vijf jaar aan een werkplaatsmuur hangt, krijgt stof, vocht en schokken te verwerken. Buiten garantie is een herstelling voor uw rekening, en zolang ze duurt registreert niemand nog iets.

De software. Dit is de post die het vaakst wordt vergeten. Veel toestellen bewaren de registraties enkel lokaal; om er totalen, correcties en exports uit te krijgen, hebt u een bijhorende licentie nodig — vaak met een jaarlijks abonnement.

Wie die vijf posten over drie jaar optelt, komt bijna altijd hoger uit dan een abonnement zonder materiaal. De volledige rekensom per type staat in onze aankoopgids prikklok.

Prikklok en GDPR: waar u op moet letten

Een registratiesysteem verwerkt persoonsgegevens van uw medewerkers. Drie punten verdienen aandacht, ongeacht de drager.

Biometrie. Een vingerafdruk of een gezichtsscan is een biometrisch persoonsgegeven. De GDPR verbiedt de verwerking daarvan in principe, met beperkte uitzonderingen, en de Gegevensbeschermingsautoriteit vraagt dat u aantoont dat geen minder ingrijpend middel volstaat. Voor het registreren van uren bestaat dat middel altijd. Een biometrische prikklok kopen om in orde te zijn met de wet van 2027 is dus een dure manier om een tweede probleem te kopen.

Doelbinding. De gegevens dienen om de arbeidstijd te registreren, niet om productiviteit te meten of om te controleren wie hoe lang pauzeert. Zeg dat expliciet tegen uw ploeg: het is het verschil tussen een aanvaard systeem en een systeem dat weerstand oproept.

Bewaartermijn. Het voorontwerp voorziet een bewaring van vijf jaar. Dat is een verplichting, geen vrijblijvende optie — en een reden te meer om niet op losse kaarten of op een schriftje te vertrouwen.

Wat als u al een prikklok hebt?

Dan hoeft u ze niet weg te gooien. Ga wel drie dingen na, want daar stranden oudere toestellen het vaakst.

1. Registreert ze de werkelijk gepresteerde uren, of alleen passages? Een toestel dat enkel « aanwezig / afwezig » bijhoudt zonder begin- en einduur, dekt de verplichting niet.
2. Laten correcties een spoor na? Een uur dat achteraf in de software wordt aangepast, moet zichtbaar blijven als een correctie, met wie en wanneer.
3. Kan elke werknemer zijn eigen uren inkijken? Dat is het criterium dat het vaakst ontbreekt bij toestellen van vóór 2019, toen niemand er nog aan dacht.

Haalt uw toestel die drie punten, dan bent u in orde en verandert er niets. Haalt het er twee, dan is de vraag of een software-upgrade goedkoper is dan overstappen.

Vijf vragen om aan een verkoper te stellen

Wie u ook belt — een leverancier van toestellen of een softwarehuis — deze vijf vragen scheiden snel het kaf van het koren.

1. Registreert het systeem het werkelijke begin- en einduur, of het geplande uurrooster?
2. Wat gebeurt er met een correctie: blijft de oorspronkelijke registratie zichtbaar?
3. Hoe raadpleegt een werknemer zijn eigen uren?
4. Hoe exporteer ik alles voor mijn sociaal secretariaat — en zit dat in de prijs?
5. Wat betaal ik als ik in juli drie jobstudenten aanwerf?

Op die laatste vraag scheiden de wegen zich het duidelijkst: bij een tarief per gebruiker stijgt uw factuur mee met elke aanwerving.

Prikklok, tikklok, tijdklok

Nog een bron van verwarring, deze keer taalkundig. Prikklok, tikklok, tijdklok en het Franse pointeuse slaan op exact hetzelfde toestel; welk woord u gebruikt, hangt vooral af van waar u woont. Het antwoord op de vraag « moet ik er een kopen? » verandert er niet door.

Wie op het woord tikklok terechtkwam, leest verder in wat is een tikklok?

Het gedeelde scherm: het antwoord op « niet iedereen heeft een smartphone »

Dat bezwaar komt bij elke tweede gesprek terug, en het is terecht. Niet elke medewerker heeft een recente telefoon, en een werkgever kan het gebruik van een privétoestel niet zomaar opleggen.

Het antwoord is eenvoudig en kost niets extra: een gedeeld scherm. Een oude tablet aan de toog, de computer in de werkplaats of het scherm aan de kassa volstaat. Elke medewerker registreert er met een persoonlijke code, precies zoals hij dat bij een badgelezer zou doen — met dit verschil dat het scherm meteen zijn eigen uren toont.

In de praktijk combineren de meeste kleine ondernemingen de twee: de app voor wie beweegt of van thuis vertrekt, het gedeelde scherm voor wie altijd op dezelfde plek werkt.

De timing: wat doet u wanneer?

Volgens het voorontwerp treedt de verplichting in werking op 1 januari 2027, met een overgangsperiode tot 31 maart 2027. Dat lijkt ver weg; het is het niet, want december is voor de meeste zaken de slechtst denkbare maand om iets nieuws in te voeren.

Wie in het najaar begint, heeft een maand inloopperiode. Wie in december begint, heeft de feestdagen, de eindejaarsdrukte en een ploeg die aan iets nieuws moet wennen — allemaal tegelijk.

Wilt u eerst nagaan of u überhaupt verplicht bent, dan geeft de quiz « ben ik verplicht? » in dertig seconden uitsluitsel. Voor de aanpak stap voor stap in een kleine onderneming: tijdsregistratie in uw kmo.

In orde zijn zonder materiaal

Concreet volstaat een systeem dat aankomst, vertrek en pauzes van elke werknemer registreert, dat correcties bijhoudt en dat iedereen zijn eigen uren laat inkijken. Een mobiele app voor wie beweegt, een gedeeld scherm aan de toog voor de anderen, en de zaak is rond.

Precies dat doet Tikkel, aan een vaste prijs per bedrijf en zonder enige aankoop.

Voor het volledige juridische kader — wie is verplicht, welke vrijstellingen, welke timing — zie de gids tijdsregistratie 2027 en, als u zich afvraagt of uw huidige systeem standhoudt, het artikel over Excel.